One Woman One Bra – Het oog wil ook wat
door Fay De Maesschalck
Geen ouders, geen echtgenoot, geen kinderen en afgewezen door de gemeenschap: welke waarde heeft een eigendomsakte dan nog?
Warm geel, knaloranje en een bijna tastbaar dieppaars vloeien ineen tot een ravissant geheel, gedragen door de heerlijk melancholische soundtrack van Henrique Eisenman. De beelden van Vincho Nchogu’s One Woman One Bra serveren een meergangenmenu van visuele rijkdom en laten me uiteindelijk betoverd, maar verslagen achter.
Het filmdoek zindert van saturatie, ondanks dat de kadrering sober en overwegend statisch blijft. Het zijn de kleuren, het lichtspel en de aandachtig samengestelde semi-symmetrische composities die het beeld een ontzettende energie geven. Deze esthetische weelde werkt echter niet bagatelliserend of polijstend. Ze waardeert de inherente politieke contouren net op. Terwijl de zintuigen verzadigd raken, tekent zich een wrange paradox af tussen de esthetiek en de cynische realiteit van een polariserend kapitalisme.
De jonge Keniaanse vrouw Star (Sarah Karei) dreigt haar land in het dorpje Sayet te verliezen. Ze groeide er op als weeskind en werd nooit aanvaard door de andere dorpsbewoners. Wanneer ze op zoek gaat naar hulp om haar thuis te behouden, lijkt die niet zo gemakkelijk te vinden. Binnen dit landschap verschijnt ook William Whitman (Nick Reding), een karikatuur van de witte man die met de subtiliteit van een slaghamer door de ziel snijdt. “It’s always about money with you people!” klinkt zijn pijnlijke en onbedoelde ironie. Hij, de fotograaf die Star als kleuter ooit vastlegde voor zijn bestseller World Book of Nomads, reduceert haar bestaan tot een verhandelbaar plaatje, een potentiële covergirl in een wereld van winstbejag. Daarbovenop personifiëren Jessica (Davina Leonard) en haar ngo de naïviteit van de witte welbedoeler. De clichés rond deze westerse figuren schrijven zichzelf en dikken de saus van neokoloniale degout aan tot een moeilijk verteerbaar geheel. De geruchtenmolen in het dorp maalt intussen onverbiddelijk verder en Star de “superstar” krijgt het daardoor nog harder te verduren.
Tussen de intense plot door bieden natuurbeelden rust, al is die verraderlijk. De focus verschuift tergend langzaam van voor- naar achtergrond: een beweging die grazende koeien en ezeltjes bevriest in de tijd. Het is makkelijk om in deze charme te verdwalen en de antikapitalistische angel even te vergeten. Tot de orde instort. Wanneer de narratieve chaos climactisch toeneemt, verruilt de film immobiele kalmte voor een bewegend, wanordelijk en scheef perspectief. Wat volgt is een dieptepunt voor Star, weergegeven in een duidelijk niet-naturalistisch tableau waarin de dorpsbewoners onbeweeglijk en vooral onverschillig staan toe te kijken.
Uiteindelijk sluipt een ongemakkelijk besef de visuele overvloed binnen. Er huist namelijk een contradictoire medeplichtigheid in de eigen lust om via een prachtig schouwspel verwerpelijke uitbuiting bloot te willen leggen. One Woman One Bra trekt (zelfs met zijn titel) de mechanismen van consumptie genadeloos in het belachelijke. Die paradox vreet aan de randen van de bewondering; het is de zure meedogenloosheid van een schitterend verpakt protest.