Another Birth - Zoeken in een landschap van leegte
door Merel Ouwerkerk
Door een uitgedroogde vallei lopen twee kleine meisjes. Hun felgekleurde kleding steekt af tegen het grijs-vaalgele landschap. Ze zoeken antwoorden, maar vinden slechts de sporen van wat ontbreekt.
Na de val van de Sovjet-Unie trokken veel mannen uit Tadzjikistan naar het buitenland voor werk, waardoor gezinnen zonder vader achterbleven. Isabelle Kalandar vangt deze realiteit in het intieme en poëtische Another Birth, waarin de achtjarige Parastu (Shukrona Navruzbekova) op zoek gaat naar andermans herinneringen over haar eigen vader. De film draagt een sterk persoonlijk karakter: hij speelt zich af in Parzudzh, het geboortedorp van Kalandars moeder. Met vrijwel uitsluitend familieleden als acteurs opent de film zich (zoals zij zelf zegt) als haar eigen familiefotoalbum.
Die intimiteit ademt door in de bedachtzame, verstilde beeldtaal. Cinematografen Janis Brod en Vladimir Usoltsev positioneren Parastu en haar vriendin Guliston (Shoira Abdulgaezkhonov) vaak symmetrisch in beeld: bijvoorbeeld als zij ’s nachts op een steen uitkijken over de donkere rivier midden in de vallei. Hun lantaarns, die zij beiden naast zich neer hebben gezet, werpen kleine lichtpunten in de eindeloze duisternis. De symmetrie wordt afgewogen tegen vierhoekige afbakeningen binnen het beeld zelf. Ramen, deuren en gaten openen zich als poorten naar een andere realiteit. Parastu gluurt er vaak doorheen, op zoek naar wat zich daarachter afspeelt. Zo bespiedt ze haar huilende moeder via een kier in de slaapkamerdeur of kijkt ze vanuit een vierkant gat in het dak naar een gesprek in de woonkamer dat eigenlijk nog niet tot haar jonge leefwereld behoort.
Waar Parastu zich behendig door de kaders beweegt, zit haar moeder erin opgesloten. Enkel kleine rituelen, zoals de was buiten ophangen of Perzische poëzie lezen, doorbreken haar stilstand. Deze filmische opsluiting staat in contrast met Parastu’s nieuwsgierigheid, die haar telkens verder naar buiten drijft. In verschillende weidse shots ontvouwt zich zo voor haar (en de kijker) het ruwe landschap van Tadzjikistan. Die uitgestrektheid benadrukt hoe klein en kwetsbaar haar zoektocht is binnen een grotere geschiedenis van migratie en verlies.
Het acteerwerk bemoeilijkt echter de betrokkenheid bij Parastu’s belevingswereld. Kalandar gaf haar acteurs rigide aanwijzingen zonder context. Dat leidt tot een vlakke speelstijl. Hoewel die de poëtische beeldvoering versterkt, bemoeilijkt net dat acteren de emotionele betrokkenheid bij Parastu. De film voelt daardoor soms als een mooi maar ingewikkeld gedicht, waarin je laveert tussen bewondering en afstand. Zoals kaders het beeld fragmenteren, is Parastu’s zoektocht ook opgebouwd uit verspreide sporen. Misschien is het juist in de restanten van deze herinneringen dat Parastu het dichtst bij een vader komt die ze nooit heeft gekend.