Un poeta - Een man met rafelranden
Door Annelies Bodiang
Over een artistiek leven willen leiden en hier grandioos in falen.
Wie is Oscar? Beeld je een halfnaakte man voor, weemoedig zittend op de rand van zijn bed. Met een stift tekent hij een hart op zijn borst. Hij staart somber voor zich uit. Wie is Oscar? Lastig, aldus zichzelf. Nobel, aldus zijn moeder. Een lafaard, aldus zijn zus. De poëet in Simón Mesa Soto’s tragikomedie Un poeta is Oscar Restrepo (Ubeimar Rios). Hij belichaamt een karikatuur van een voormalig artiest die geen tweede adem meer vindt; een gescheiden werkloze alcoholist – met alcoholstift – die bij zijn moeder woont. Zijn gedichten en de prijzen die hij er ooit voor won, verzamelen stof. Hij en zijn woorden een hoopje vergane glorie.
| deel 1: lastig |
De film bundelt een vat vol tegenstrijdigheden; schrijnende en grappige taferelen spelen zich meer dan eens binnen dezelfde scène af. Wanneer hij zijn poëzie op een cultureel event mag voordragen, voert Oscar een betoog over de zinloosheid van het kunstenaarschap. Dat zijn succes als poëet ging liggen, is ook een gevolg van zijn koppige en eerder onuitstaanbare karakter. Hij waant zichzelf slachtoffer en vlucht hierbij in alcohol. Het wankele leven van de protagonist vertaalt zich ook in de wankele cameravoering van cinematograaf Juan Sarmiento G. Uit de hand gefilmde beelden, waarbij er op gevoel wordt in- en uitgezoomd, vertellen de kronkels in Oscars leven. Scènes eindigen alvorens je als kijker wil dat ze eindigen. De abrupte en harde overgangen grijpen de aandacht, van begin tot eind. De beelden en Oscars carrière: wankel, chaotisch en sneller voorbij dan aanvankelijk gedacht.
| deel 2: nobel |
Oscar reikt verder dan een karikatuur; hij wordt niet afgeschilderd als een slecht persoon. Via een deeltijdse job op een middelbare school ontmoet Oscar leerlinge Yurlady (Rebeca Andrade). Hij helpt haar, zowel met haar proza als op financieel vlak. Zijn hulp aan haar reduceren tot een poging om zijn eigen falen als poëet te herstellen, is kort door de bocht, maar deels ook de waarheid. Er zit echter oprechtheid in zijn daden; in tegenstelling tot anderen ziet hij haar talent. De kijker leert zo ook de zachtaardige kant van Oscar kennen. Technische zachtheid vinden we terug in het geluid. Stilte wordt schaars maar slim ingezet. Een prozastuk van Yurlady, voorgelezen door Yurlady zelf, is in een voice-over te horen terwijl het verder muisstil is. Het gedicht gaat vergezeld van beelden van Yurlady, mijmerend in haar kamer. De tot dan toe harde en auditief aanwezige film, maakt hier ruimte voor tederheid. Dromerige woorden en dromerige beelden komen er samen tot een dromerig geheel.
| deel 3: lafaard |
Oscar biedt zijn dochter studiegeld aan, waarna hij haar vijf Colombiaanse peso vraagt. Hij faalt in het vaderschap; de bezoekjes aan zijn dochter Daniela (Alisson Correa) zijn ongemakkelijk en voor haar ook onnodig. Hij wil haar in zijn leven, maar is niet in staat om een ouderfiguur te zijn. Toen Daniela nog in haar moeders buik zat, schreef Oscar een gedicht voor zijn dochter. Iets over een zaadje dat hij in de grond plantte en niet te veel water en zon willen geven zodat het niet vergaat. Daniela haat haar papa niet, ze heeft medelijden met hem. Zijn kunnen als vader is net zo grillig als de beeldvoering van de film; gekarteld om door de schil te snijden, maar niet scherp genoeg om tot de kern te komen.
| deel 4: het hart van een poëet |
“Kan je leven als poëet”, vraagt Yurlady aan Oscar. Ja, maar je moet opofferingen maken om er een te zijn. Het vergt talent om als scenarist een complex personage als Oscar neer te pennen. Het vergt ook denkwerk om zijn personage in woorden te vatten. Het lied ‘Corazón de poeta’ (1981) van zangeres Jeanette, op de soundtrack van de film, komt dicht in de buurt:
♪ Y tiene el corazón de poeta ♪ En hij heeft het hart van een poëet
De niño grande, de hombre niño Van een volwassen kind, van een man-kind
Capaz de amar con delirio In staat om met waanzin lief te hebben
Capaz de hundirse en la tristeza In staat om te verdrinken in het verdriet
Pues tiene el corazón de poeta ♪ Ja, hij heeft het hart van een poëet ♪
Wie is Oscar? Een lastige en nobele lafaard, een niet-poëet met het hart van een poëet, ondersteboven van lyriek en zelfmedelijden, maar in essentie toch vooral van zijn dochter.