Vandaag leg ik Apprentice op, een film uit Singapore die zich in een gevangenis afspeelt. En dus ben ik heel erg benieuwd naar de meningen van onze Behind The Scenes-jury. Vandaag nog meer dan anders.

Maar dan loopt het fout. De dvd die ik van het festival heb meegekregen, blijft om de halve minuut een paar seconden hangen. Na de vierde keer haperen besluit ik om alsnog van dvd te wisselen. En dus leg ik The Wound op, een Zuid-Afrikaans drama. Al na de eerste tien minuten wordt duidelijk dat dit de Afrikaanse versie van Brokeback Mountain is.

In de film wordt een groep tienerjongens voor een tiental dagen de Zuid-Afrikaanse wildernis ingestuurd. Daar nemen ze deel aan de Ukwaluka, een rituele besnijdenis. Nadien worden ze door andere mannen verzorgd en ingewijd in het leven als man. Ze moeten traditionele kleding dragen en typisch mannelijke dingen leren, zoals houthakken.

Xolani is een van de mannen die jaarlijks vanuit de stad naar die welbepaalde plek in de natuur afzakt om het ritueel te begeleiden en de jongens te verzorgen. Hij krijgt Kwanda onder zijn vleugels, een intelligente jongen met een rijke achtergrond. Hij krijgt al gauw in het snuitje dat Xolani homoseksueel is, en een geheime verhouding heeft met Vitcha, een van de andere mannelijke begeleiders.

In expliciete scènes zien we de twee mannen seks hebben. ‘Dégoutant!’, roept Maarten* uit. Emsis* kijkt opzij en houdt zijn handen voor zijn ogen. Diablo* gaat even drinken halen. Er worden zure gezichten getrokken onder de juryleden en ze schuifelen ongemakkelijk op hun stoel.

De seksscène is vrij ruw, maar we zien de twee mannen ook op een intiemere manier met elkaar omgaan. ’Dat kussen, dat vind ik eigenlijk nog het vieste’, doet Maarten* er nog een schepje bovenop Thorgal* geeft Maarten* wat tegenwind. ‘Ja, jij bent hetero, jij begrijpt zo’n dingen gewoon niet.’ En hij vertelt nog een anekdote. ‘In de gevangenis gebeuren zo’n dingen ook. Het is niet voor niks dat je condooms kan kopen in de kantine.’

In de film lijkt Xolani oprecht verliefd op Vitcha. Maar die tweede is een echt alfamannetje. ‘Dat is echt zo’n machotype, waarschijnlijk maakt het hem niet eens uit of het een man of een vrouw is waar hij opkruipt’, geeft Xavier* zijn mening mee.

De mannen met een islamitische achtergrond houden zich opvallend stil tijdens deze nabespreking, het zijn ook zij die wegkeken tijdens de film. Ik vraag hen waarom. ‘Het is zondig in onze cultuur’, wordt er in de groep gegooid. En ook ‘iedereen is vrij om te doen of laten wat ze willen, maar ik word er liever niet mee geconfronteerd.’ Ook Maarten*, die geen islamitische achtergrond heeft, is van die mening. ‘Ik zal niemand iets verbieden, maar ik zie het liever niet. Ik vind het degoutant om twee mannen samen te zien. Ik krijg er de kriebels van. Van mij moeten ze het niet tentoonspreiden. Twee vrouwen, dat is natuurlijk wat anders.’ Hij moet er zelf om lachen.

Ik zeg de mannen eerlijk dat ik best verbaasd ben over hun conservatieve reactie, maar krijg de wind van voren. Carlito* is niet akkoord. Hij zegt dat het conservatief zou zijn als ze homoseksualiteit zouden willen verbieden. En dat is niet zo, maar er mee geconfronteerd worden doet hem ongemakkelijk voelen.

Ik vraag hen wie er Brokeback Mountain gezien heeft, en of er volgens de juryleden gelijkenissen zijn. ‘Dat is heel anders’, zeggen ze. ‘In Brokeback Mountain gaat het over echte liefde tussen twee mannen, hier is alleen Xolani echt verliefd, en Vitcha manipuleert en gebruikt hem.’

Sommige juryleden zijn erg karig wanneer ze punten uitdelen. En toch. Emsis* keek altijd bewust weg tijdens de seksscènes, maar geeft toch hoge punten. ‘Omdat de film goed gemaakt is, en het een gedurfd verhaal is’, voegt hij er aan toe. Hij denkt dat deze film gaat winnen bij de professionele jury. João, die van Afrikaanse afkomst is, vertelt tijdens de nabespreking dat dit thema echt zijn ding niet is. Maar achteraf komt hij nog wat napraten tegen mij. Dat het eigenlijk toch wel een goede film is. En dat hij eigenlijk toch wel goed in elkaar zit.

Of hoe bepaalde MOOOV-films de gedachten van de juryleden in tweestrijd brengen.

*Om privacyredenen werd er niet met de echte namen van de juryleden gewerkt. Ze kozen allemaal een pseudoniem.

Arkasha Keysers

media image

media image

Behind the Scenes

Tijdens de weken voor het festival officieel van start gaat, bekijkt de Behind The Scenes-jury alle 8 competitiefilms van het festival in de gevangenis Merksplas. Binnen de vier muren van het activiteitenlokaal debatteren 15 gedetineerden en geïnterneerden over films die zich aan de andere kant van de wereld afspelen. Na elke film wordt er over de films gediscussiëerd, elk jurylid geeft persoonlijke punten aan de film en op het einde van de rit kiezen zij een winnaar, die de Behind The Scenes-prijs in de wacht sleept.