Vandaag is het tijd voor de tweede competitiefilm. Ik kom aan in de inkomhal van de gevangenis. Doorgaans word ik begeleid door een cipier, vanaf het portierslokaal aan de ingang tot aan het activiteitenlokaal waar ons project doorgaat. Maar vandaag ruik ik doorheen het doorgeefluikje aan de balie stoofvleessaus. De portiers zijn net druk bezig een pak frieten te verorberen. “Jij kan wel alleen naar het lokaal hé?” knipoogt er één. “Ja hoor, geen probleem”, antwoord ik. En dus wandel ik voor het eerst in al die jaren op m’n eentje de gevangenis door, de grote binnenplaats over en nadien van stalen deur tot stalen deur, tot aan het lokaal met onze projector en ons scherm.

Vandaag kijken we naar El Invierno, een knap gestileerd Argentijns debuut. De film speelt zich af op de pampa’s in het zuiden van Argentinië, waar de winter maar niet lijkt op te houden. Ikzelf was er afgelopen januari, op die plek, en hoewel het daar dan, op het zuidelijk halfrond, nog volop zomer was, liep ik er in een warme jas rond. El Invierno - de naam zegt het al - speelt zich voor een groot deel in de Argentijnse winter af, en dus kan ik me voorstellen dat het daar dan ijzig koud is.

Omdat het klimaat in het zuiden zo weinig aantrekkelijk is voor de Argentijnse bevolking, genieten de mensen die er wonen van heel wat meer belasting- en loonsvoordelen. Zo probeert de overheid haar bevolking naar het zuiden te lokken en de mensen meer te spreiden over het land. Wie naar het zuiden verhuist, of er blijft, doet dat meestal voor zijn boterham.

Zo ook het hoofdpersonage in deze film. Jara is een seizoensarbeider die in de zomer vanuit het noorden naar Patagonië trekt om er op een schapenboerderij te werken. Daar wordt hij meteen opgemerkt door de baas. Die wil eigenlijk vervanging zoeken voor de huidige opzichter van het terrein, Evans, die te oud is geworden voor de job. Jara zet zijn beste beentje voor, maar Evans is niet van plan zijn huis en haard zomaar op te geven. En dus komt het tot een confrontatie.

De film trakteert ons op uitgestrekte landschappen. De pampa’s zijn goudkleurig en dor in de zomer en in de winter worden ze maandenlang bedolven onder een laagje sneeuw. Jara krijgt het moeilijk na het seizoen met de andere arbeiders. Wanneer zij weer vertrekken, moet hij een hele winter alleen doorbrengen in een huisje zonder comfort. Hij is eenzaam, zijn leven is saai en hij wordt tegengewerkt.

Wanneer ik de juryleden vraag of ze gelijkenissen zien tussen het leven van de mannen daar, en dat van zichzelf, krijg ik de wind van voren. Thorgal* neemt het woord. ‘Dat is een groot verschil. Die mannen kiezen zelf voor dat eenzame leven. Zij hebben de keuze. Wij niet.’ Toch is ook hij de enige die een eenzaam leven wel zou zien zitten. Thorgal is een grote natuurliefhebber en zegt dat hij het liefst van alles en iedereen weg zou willen zijn. Hij wil vrijheid bezitten en een bezigheid, dat is voor hem genoeg. De rest van de juryleden zijn daar allesbehalve voor te vinden. Hun meningen over Jara’s bestaan en over de film zijn zo onderkoeld als het landschap zelf.

Maar dat is ook logisch. Mensen met een druk sociaal, familie- en/of werkleven komen bij dit soort films op adem. Ze voelen zich verstillen bij het bekijken van de weidse beelden en de ruwe natuur. Maar voor gedetineerden en geïnterneerden werkt dat niet. Hun leven is één en al eenzaamheid. Ze vervelen zich altijd. Met dit project hopen ze even te worden meegevoerd naar meer kleurrijke en vrolijke oorden.

En dus vallen er over El Invierno woorden als ‘mistroostend’ en ‘tergend traag’. El Invierno is eigenlijk een prachtige film, maar niet voor in de gevangenis. Want hier is er aan verstilling nooit gebrek.

*Om privacyredenen werd er niet met de echte naam van de juryleden gewerkt. Ze kozen allemaal een pseudoniem.

Arkasha Keysers

media image

media image

Behind the Scenes

Tijdens de weken voor het festival officieel van start gaat, bekijkt de Behind The Scenes-jury alle 8 competitiefilms van het festival in de gevangenis Merksplas. Binnen de vier muren van het activiteitenlokaal debatteren 15 gedetineerden en geïnterneerden over films die zich aan de andere kant van de wereld afspelen. Na elke film wordt er over de films gediscussiëerd, elk jurylid geeft persoonlijke punten aan de film en op het einde van de rit kiezen zij een winnaar, die de Behind The Scenes-prijs in de wacht sleept.