Het is zaterdag vandaag. En dat is doorgaans niet een dag waarop in de gevangenis activiteiten worden georganiseerd. En dus loopt er vanalles fout vandaag.

Het activiteitenlokaal ligt naast de douches waar de gedetineerden die in dit gebouw zitten, zich wassen. Ik ben te vroeg vandaag en er komt nog een laatkomer uit de douches. ‘Moet je je inschrijven voor dit project?’, vraagt hij. ‘Klopt’, zeg ik, ‘Maar de inschrijvingen zijn al afgelopen. Het zal iets voor volgend jaar zijn.’ ‘Oh, dan zit ik hier niet meer hoor!’, zegt de man. Ik ben blij voor hem.

Een deel van de jury sijpelt binnen, een deel blijft achterwege. En dus vraag ik de cipiers die naast het lokaal zitten om naar de afdeling te bellen van waar de deelnemers ontbreken. De cipier aan de andere kant van de lijn beweert dat het geen activiteit is vandaag. Ik sta de cipier aan mijn kant van de lijn bij om te bewijzen dat dat wel zo is. Verwarring aan de andere kant van de lijn, en dan tenslotte toegeving.

Van de vijf juryleden uit die welbepaalde afdeling komen er alsnog twee binnen. ‘De rest was op de wandeling’, krijg ik van de cipiers op mijn afdeling te horen. ‘De wandeling’ is de pauze in buitenlucht die de gevangenen op dat uur krijgen. Verder krijg ik geen uitleg. Maar de twee deelnemers die wel zijn gekomen, zijn kwaad en uiten hun frustratie.

Volgens hun verhaal zijn de andere deelnemers er niet door het koppige gedrag van twee cipiers. Eén van de deelnemers legt haarfijn uit wat er is gebeurd. En ik geloof hem. De meeste mensen die hier werken, doen dat correct. Maar soms gebeurt dat niet. Denk ik. Verhalen hebben altijd verschillende kanten. Maar het is ook zo dat niemand luistert naar gedetineerden die over onredelijkheid van cipiers klagen. Ik besluit dat vanavond wel te doen.

We bekijken ‘Centaur’ vandaag, een film uit Kirgizië met één hoofdpersonage en twee verschillende verhaallijnen. Centaur is een echte familieman. Hij leeft mijn zijn vrouw en zoontje in een dorp in Kirgizië. Zijn gezin is liefdevol. Centaur heeft ook een boontje voor een vrouw uit het dorp. Hij praat alleen met haar, maar kwatongen uit het dorp verspreiden valse roddels. En dus komt zijn rustige familieleven in het gedrang. De tweede verhaallijn gaat over de Kirgizische traditie en het samenleven met paarden. In het dorp worden op mysterieuze wijze de beste racepaarden gestolen. Niemand weet wie de dief is, en dus wordt de klopjacht geopend door de dorpsbewoners.

Anders dan de droge en dorre landschappen die de jury had verwacht van een film uit Kirgizië, is ze felgroen in deze film. De cypressen en de zon doen Xavier* aan Italië denken.

‘Centaur’ is doordrongen met de tweestrijd tussen traditionele identiteit en nieuwe religies. Sommige mensen in het dorp - zoals het hoofdpersonage - houden nog erg vast aan de oude tradities, waarin paarden een grote rol spelen. Anderen uit het dorp belijden nieuwere geloven, zoals de Islam. Op het einde van de film krijgen we rituelen en gebruiken te zien die je als niet-gelovige niet begrijpt. Maar verschillende van onze juryleden hebben een islamitische achtergrond. Zij geven extra uitleg.

En dat is net wat dit project zo ongelooflijk boeiend maakt. Elke avond zit je met een groep mensen samen die weinig gemeenschappelijk hebben en die uit verschillende uithoeken in de wereld komen. Ieder met zijn andere achtergrond, zijn geloof, zijn eigen moedertaal. En als er iets onduidelijk is in een film - die doorgaans ook uit een uithoek in de wereld komt - dan is er altijd iemand die de rest van de groep kan vertellen wat er nu precies aan de hand is.

En dat komt dicht bij de essentie van MOOOV. De films worden beoordeeld door juryleden die - hoewel ze tussen vier muren zitten - laten blijken dat ze het zicht op de wereld nog lang niet verloren zijn.

*Om privacyredenen werd er niet met de echte naam van de juryleden gewerkt. Ze kozen allemaal een pseudoniem.

 

Arkasha Keysers

media image

media image

Behind the Scenes

Tijdens de weken voor het festival officieel van start gaat, bekijkt de Behind The Scenes-jury alle 8 competitiefilms van het festival in de gevangenis Merksplas. Binnen de vier muren van het activiteitenlokaal debatteren 15 gedetineerden en geïnterneerden over films die zich aan de andere kant van de wereld afspelen. Na elke film wordt er over de films gediscussiëerd, elk jurylid geeft persoonlijke punten aan de film en op het einde van de rit kiezen zij een winnaar, die de Behind The Scenes-prijs in de wacht sleept.